Selecteer een pagina

‘Ik doe mijn cliënten tekort, ik kan er beter mee stoppen…’ Een gedachte die de afgelopen drie jaar al verschillende keren door mijn hoofd gegaan is.

Met momenten kan ik ontzettend onzeker zijn. Dan heb ik het gevoel dat ik mijn cliënten niet genoeg ‘resultaat oplever’. Dat ze beter af zijn bij een andere psycholoog of therapeut, die het wél goed doet. 

Anderen proberen me dan telkens weer te overtuigen dat ik het wel goed doe. Dat mijn cliënten blij zullen zijn met een psycholoog zoals ik. Dat het goed is dat ik kritisch ben en mezelf in vraag stel, dat ik altijd zo mijn best doe, dat ik mezelf voortdurend bijschool, dat ik in supervisie ga, aan intervisie doe… dat ik niet meer kan doen. Dat we als psycholoog uiteindelijk maar een beperkte rol hebben, dat we dingen niet voor de mensen kunnen veranderen, dat verandering in de kleine dingen zit, dat het een proces van lange duur is…

Maar op die onzekere momenten kan niemand me overtuigen. Soms gaat het zelfs verder, en trek ik ons hele beroep in twijfel. Wat kunnen wij psychologen eigenlijk bijdragen? We weten het niet, hebben geen oplossingen… Oké, we kunnen luisteren en erkennen en samen zoeken… Maar is dat echt de moeite en het geld waard?

Gelukkig gaan die onzekere momenten en kritische gedachten ook weer voorbij, en laat ik me er niet door tegenhouden. Ik denk dan weleens dat ik er beter mee kan stoppen, maar toch doe ik altijd verder. Omdat ik het graag doe. En omdat ik diep vanbinnen wel weet dat ik het goed doe en iets kan betekenen, ondanks dat ik nog veel kan bijleren.

Is die onzekerheid herkenbaar? 

Dan zet ik speciaal voor jou (en voor mezelf ) nog eens alle tegenargumenten op een rijtje! Op onzekere momenten zal je ze misschien niet willen geloven, maar hopelijk dringen ze nadien toch tot je door en wortelen ze zich steeds een beetje dieper! 

 1) Cliënten zijn zelf verantwoordelijk voor hun (veranderings)proces

Ik ben er van overtuigd dat elke cliënt diep vanbinnen wil dat er iets verandert, anders zouden ze niet zoveel geld uitgeven aan een psycholoog. Ze lijden ergens onder, en dat vind niemand fijn. Toch merk ik dat er veel clienten zijn die zelf weinig verantwoordelijkheid nemen om dingen in beweging te brengen. Soms is er nog (onbewuste) weerstand tegen verandering. Die kan je als psycholoog wel benoemen, maar je kan deze niet voor je cliënt doorbreken. Dat moet je cliënt uiteindelijk zelf doen.

Maar hij moet er klaar voor zijn. Misschien is er eerst nog meer erkenning nodig? Ik merk bij mezelf dat ik soms moeite heb met erkenning te blijven geven als ik het gevoel heb dat er niets verandert, maar dat komt eigenlijk omdat ik dan bang ben dat ik mijn werk niet goed genoeg doe. Dat ik niet genoeg resultaat oplever. Dat ik alleen maar luister en erken, maar dat er niets verandert. Maar vaak is dat net wat nodig is op dat moment: luisteren, mild zijn voor de weerstand, geduld hebben… Dat betekent vaak heel veel, want er is vaak niemand anders die dat voor de cliënt doet.

Jij begeleidt het proces, hebt geduld… En dan is het aan je cliënt. 

Ik geef toe dat ik zelf ook soms verwacht dat mijn leertherapeut mijn klachten oplost voor mij. Helaas is dat niet het geval. Ik wil minder perfectionistisch en onzeker zijn. Maar na een jaar in therapie, ben ik dat nog steeds… Natuurlijk weet ik dat zoiets niet in 1 2 3 opgelost kan worden, en dat zij geen toverstaf heeft. En ondanks dat ik zelf geloof in Cliëntgerichte Therapie, hoop ik toch ergens dat ze mij bepaalde dingen zegt of aanleert, zodat ik mijn probleem kan aanpakken. En liefst zo snel mogelijk. Maar wanneer ik haar dat zeg, legt zij het heel vriendelijk weer bij mij. Zij lijkt zich niet verantwoordelijk te voelen voor de verandering in mij. Ze heeft veel geduld en ze gelooft er wel in dat het zal veranderen. Ze ziet zelfs dat er al stapjes naar verandering gezet zijn, ook al zie ik ze zelf niet altijd meteen. En dat is waarom ik toch blijf gaan. Het gaat alleen niet zo snel en niet zo makkelijk als ik zou willen. Maar als ik heel eerlijk ben met mezelf, weet ik wel dat er al dingen veranderd zijn. En dat er geen andere weg is dan deze… The hard way. 

2) Cliënten zijn vrij om de therapie stop te zetten wanneer ze willen

Als de cliënt vindt dat de therapie hem niet helpt, dan kan die ervoor kiezen om ermee te stoppen. Op onzekere momenten denk ik dan: ja maar, ze blijven misschien komen omdat ze hopen dat er nog iets gaat veranderen. Omdat ze nu al zoveel sessies betaald hebben, dat ze blijven komen in de hoop dat het niet allemaal voor niets geweest is. Dat herken ik bij mezelf ook. 

Maar anderzijds weet ik ook dat ik bij verschillende therapeuten en supervisoren langsgeweest ben, en dat ik vaak al snel voelde dat ik niet tevreden was. En dan stopte ik ook gewoon. Bij deze blijf ik wel gaan, dus ik moet er toch wel iets aan hebben.

Cliënten die blijven komen, zullen dus ook echt wel iets aan jou hebben. Misschien niet zoveel als zij zouden willen, of als jij hen zou willen geven, maar toch iets dat de moeite waard is om voor terug te komen.

Voor mij helpt het om de begeleiding af en toe met mijn cliënten te evalueren. Dan maak ik ruimte voor feedback, peil ik naar wat hen al heeft geholpen en wat niet, wat ze fijn vinden en wat ze missen, waar ze nu naartoe zouden willen werken,… Dat kan gewoon in gesprek, maar je kan hiervoor ook een vragenlijst opstellen. 

3) Onzekerheid hoort bij de job

Psychologie en zeker psychotherapie is geen exacte wetenschap. Het is niet ja of nee, zwart of wit. Het is een wereld van ‘misschiens’ en grijstinten. We weten het nooit helemaal zeker. Er zijn geen harde bewijzen. We zullen dus altijd met onzekerheden blijven zitten. 

In plaats van daar tegen te vechten, denk ik dat het beter is om deze te aanvaarden. Om mild te leren zijn voor jezelf én voor je cliënt. Om ruimte te maken voor je onzekerheden en twijfels, en deze met anderen te delen (bv. in intervisie, supervisie, leertherapie,…). Ze delen alleen al maakt ze een pak draaglijker. Maar laat je er alsjeblieft niet door tegenhouden om te doen wat jij graag doet. 

4) Zelfreflectie is een voorwaarde in ons beroep

Jezelf als psycholoog in vraag stellen is heel belangrijk. Ondanks dat het soms wat té is en het erg vermoeiend kan zijn, ben ik er fier op dat ik mezelf in vraag blijf stellen en niet zomaar denk dat ik alles weet. Ik vind de niet-wetende houding van de therapeut net heel mooi. Het zorgt voor gelijkwaardigheid tussen therapeut en cliënt, waardoor cliënten zich vaak veiliger voelen om hun diepste gevoelens te delen.

Het is goed om te reflecteren op de manier waarop je als psycholoog of therapeut aanwezig bent bij je cliënten en je af te vragen hoe het beter zou kunnen. Maar nogmaals: laat je niet verlammen door die soms erg strenge innerlijke criticus. Als al diegenen die over zichzelf twijfelen zouden stoppen, blijven enkel diegenen die denken het allemaal te weten over. Dan zou ik me pas echt zorgen beginnen maken!

Wat voor mij helpt om te reflecteren is na elke sessie (of ’s avonds na alle sessies) terug te blikken op de sessie(s) en te noteren hoe ik aanwezig was in de sessie, wat ik gedaan heb… Los van de concrete inhoud en vanop afstand, vanuit een soort helikopterview, alsof je iemand anders aan het evalueren bent. Dat helpt om een neutrale houding ten opzichte van mezelf te kunnen aannemen en zowel positieve en als negatieve zaken vast te stellen. Anders blijven vaak enkel de negatieve hangen.  

5) Je kan niet iedereen helpen

Als psycholoog moet je je er – net als een dokter of kapper – bij neer leggen dat je niet iedereen kan helpen of tevreden kan stellen. Dat is nu eenmaal zo. Misschien is iemand beter gebaat bij een andere aanpak, misschien is er een betere klik met een andere psycholoog, misschien staat de cliënt er (nog) niet voldoende voor open,… Er kunnen heel veel redenen zijn waarom de therapie uiteindelijk ‘niet werkt’. 

Dat wil niet zeggen dat het aan jou ligt! 

Bovendien geloof ik dat cliënten altijd wel iets leren of meenemen uit elke sessie of therapie, al is het maar wat ze niet willen… En jij als therapeut ook!

 6) Therapie is een langdurig proces

Vaak kost het heel wat tijd om vastgeroeste patronen te doorbreken. Het hangt er natuurlijk van af wat het probleem is en op welke manier je resultaat wil, maar vaak is therapie een proces dat máánden en zelfs járen kan duren. Ik heb vaak het idee dat het bij andere psychologen veel beter en sneller gaat, maar dan lees of ik hoor ik dat cliënten bij anderen ook jaren in therapie zijn en besef ik dat het gewoon veel tijd vraagt om dingen in jezelf te veranderen, aanvaarden,… 

Leg jezelf dus niet te veel tijdsdruk op en stel ook je cliënt gerust door aan te geven dat het normaal is dat verandering tijd vraagt.  

7) Verandering begint met kleine dingen

Verandering vraagt tijd en gaat ook met kleine stapjes. Niemand kan na enkele sessies van onzeker naar zelfzeker gaan. Dat gebeurt in kleine stapjes, met vallen en opstaan. Het is ook geen constante stijgende lijn, het gaat vaak op en af, maar uiteindelijk zit er meestal wel een stijgende trend in. Ik teken vaak zo’n soort lijn om dit aan mijn cliënten duidelijk te maken:

grafiek veranderingsproces

Leg de lat dus niet te hoog, verwacht niet te veel van jezelf en van je cliënt. En probeer steeds te zien wat er wel evolueert, en dit ook naar je cliënt toe te benoemen, want die ziet het vaak zelf heel moeilijk. Ook al voelt het niet zo, elke stap is een stap vooruit, want elke keer heb je weer iets nieuw bijgeleerd dat je ervoor nog niet (goed genoeg) wist. 

De juiste cliënt bij de juiste therapeut

Zoals uit onderzoek blijkt, is het belang van de therapeutische relatie niet te onderschatten. Dit zou zelfs 30% van het effect van therapie bepalen! 

Ik geloof en heb zelf ook ervaren dat de veelbesproken ‘klik’ tussen cliënt en therapeut heel belangrijk is. Natuurlijk kan je je best doen om cliënten op hun gemak te stellen, maar sowieso zal het niet met iedereen klikken. Dat is heel normaal en dus heel oké. Bovendien is het voor niemand fijn om samen te werken als je voelt dat die klik er niet is. Zowel jij als je cliënt zullen meer voldoening uit de samenwerking halen als jullie een klik hebben. 

Ik merk dan ook dat ik het belangrijk vind om de juiste cliënten aan te trekken, diegenen die passen bij mij en mijn aanpak. Dat doe ik door mijn visie op therapie zo duidelijk mogelijk te communiceren op mijn website en ook tijdens het eerste gesprek.

Is het voor jou nog niet helemaal duidelijk wat jouw visie precies is? Of weet je niet goed hoe en waar je deze best kan communiceren? Dan help ik jou graag tijdens het begeleidingstraject ‘Groeien als zelfstandig psycholoog’.

 

 Om te besluiten: stop rushing things that need time to grow. Geef jouw cliënt de tijd om te groeien, probeer het niet te forceren vanuit je eigen onzekerheid dat je het niet goed genoeg doet. Daar doe je niemand een plezier mee. Gun jezelf als therapeut ook de tijd om te groeien. Het is normaal dat je in het begin nog veel moet leren, maar iedereen is van nul moeten beginnen. En pas door te doen kan je leren! Bovendien doe je als beginner vaak nóg meer je best en kan je nog vrijer denken, wat dan weer voordelen zijn van nog groen achter je oren te zijn

Wees dus niet te streng voor jezelf en probeer vooral te focussen op wat je wél al goed doet. Vraag het ook eens aan je cliënten. En natuurlijk mag je gemotiveerd zijn om te groeien. Maar je kan niet lopen vooraleer je kan stappen

Nu, zoals ik al zei, ik zou deze dingen ook nog regelmatig tegen mezelf moeten zeggen, hoor. Soms neemt de onzekerheid het even over. Maar ik laat me er niet door verlammen. Ik blijf mijn werk met goede intenties en grote inzet doen. En ergens diep vanbinnen weet ik wel dat ik echt wel iets – en soms zelfs heel veel – voor mijn cliënten beteken. PS: Voel jij dat je nood hebt aan ondersteuning bij je opstartproces als zelfstandig psycholoog? Dan help ik je graag! NU VRIJDAG start het begeleidingstraject ‘Groeien als zelfstandig psycholoog’, en je kan nog inschrijven! 

 

Heb je interesse, maar misschien nog vragen of twijfels? Stuur me dan als de bliksem een mailtje terug, en dan bekijken we samen op het traject iets voor jou is!