‘Therapie’ op Canvas: een boost voor mijn zelfvertrouwen

3 feb 2022 | Zelfstandig psycholoog | 15 reacties

Twee jaar geleden – of is het het al drie jaar geleden? – volgde ik het eerste seizoen van ‘Therapie’ op Canvas. Onlangs zag ik verschijnen dat er een tweede seizoen in aantocht was en ik was meteen enthousiast. Weer kunnen binnenkijken in andere therapiekamers, joepie! Want geef toe, dat is een unieke kans. Ik vind het altijd zo jammer dat we als psycholoog zo weinig inkijk hebben in het werk van onze collega’s. Via intervisie krijgen we al eens een audio- of videofragment van een collega te zien, maar de kans om echt een sessie van een collega bij te wonen, die krijgen we meestal enkel tijdens onze stage. Nochtans denk ik dat we er ook nadien nog veel uit zouden kunnen leren. En zoniet, zouden we er tenminste de geruststelling in kunnen vinden dat andere therapeuten ook maar wat proberen
Maar goed, tijd voor mijn opinie over het tweede seizoen van ‘Therapie’. En ik waarschuw je: ze is nogal ongezouten. Neem ze maar met een klein korreltje zout, ik heb hier en daar misschien een tikkeltje overdreven, ik zag de humor er wel van in. Maar toch, diep down, is dit mijn ongecensureerde mening. Ik ben me er van bewust dat ik me met dit artikel bij sommige collega’s onpopulair zal maken. Maar het is mijn blog, dus ik mag mijn mening delen, toch? Voilà, ik laat me even gaan!
 

Een eenzijdig beeld 

Ondanks dat ik het concept van het programma geweldig vind, blijf ik toch vooral teleurgesteld achter na het zien van de eerste vier afleveringen. Dat heeft alles te maken met de keuze van de therapeuten. Ik vind het ontzettend jammer dat dit het beeld is dat mensen van therapie krijgen: een eenzijdig beeld van uitsluitend gedragstherapie. 
Wie me een beetje kent weet dat ik geen fan ben van gedragstherapie. In mijn ogen is gedragstherapie te veel gefocust op symptomen en oplossingen. Te gesimplicifeerd ook. Alsof alles eenvoudig op te lossen is door anders te gaan denken of je anders te gaan gedragen. Soms denk ik dat mijn beeld verkeerd is, dat ik iets over het hoofd zie. Dat hoop ik eigenlijk ook. Helaas werd mijn beeld tijdens de eerste afleveringen alleen maar bevestigd. 
 

Gemiste kans

Maar ook los van mijn aversie voor gedragstherapie: er bestaan nog zoveel meer waardevolle therapiestromingen. Waarom komen die niet aan bod? Vorig seizoen waren het ook voornamelijk gedragstherapeuten, maar gelukkig ook enkele systeemtherapeuten en psychoanalytici. Cliëntgerichte therapeuten, die lijken niet welkom. Of zijn zij minder bereid om hun praktijk open te stellen voor het grote publiek? Willen zij hun cliënten daar niet mee ‘belasten’? Zou kunnen, maar het lijkt me sterk dat ze geen cliëntgerichte therapeuten zouden kunnen vinden die zouden willen meewerken. Ik geloof dat sommige van mijn docenten daartoe bereid zouden zijn. Ik zou smullen van het programma als ik hen bezig zou mogen zien! 
Serieus, ik begrijp niet waarom de programmamakers gekozen hebben voor zoveel therapeuten uit dezelfde stroming. Gedragstherapie wordt al zo vaak als ‘de meest efficiënte’ therapievorm gepromoot. Een gemiste kans als je het mij vraagt. En als ze dan toch kiezen voor enkel gedragstherapeuten, laten ze dan op z’n minst goeie gedragstherapeuten kiezen. Sommige therapeuten uit het programma zijn volgens mij zelfs de titel therapeut niet waard. Klinkt hard he? Het voelt wat ongemakkelijk om zo te oordelen want dat is echt niet mijn gewoonte. Ik zou willen nuanceren, maar ik viel soms echt bijna van mijn stoel wanneer ik zag hoe sommige therapeuten met hun cliënten omgaan. Natuurlijk zien we telkens slechts enkele fragmenten uit een sessie, maar die geven toch al een vrij duidelijk beeld van de stijl van deze therapeuten.

Parodie op psychotherapie

Het meest ergerde ik me aan Willy, de Antwerpse gedragstherapeut die alles luchtig opneemt en voor alles een eenvoudige oplossing heeft. “Je bent vreemdgegaan? Dat moet je niet doen, ik heb daar nog maar weinig goeds van gezien.” No shit, Sherlock. En dan met een expressieve verbazing: “Knuffelen, doe je dat niet? Heb je daar geen zin in als je elkaar ziet? Met de kinderen doe je dat toch, hoop ik?”. Een niet-oordelende houding aannemen als therapeut? Daar doet Willy niet aan mee. Hij heeft ook steeds top advies klaar: “Ge moogt dat wel denken maar niet meer zeggen als ge voor die relatie wilt gaan.”. Oké dan. In mijn ogen komt hij eerder over als een betweterige vader die op zijn eigen humoristische manier nutteloos advies geeft. Gemakkelijk als je op die manier je zakken kan vullen. Vaak heb ik me afgevraagd: meent hij dit echt? Het lijkt wel een karikatuur van een therapeut. Sorry, Willy, ik laat mijn niet-oordelende houding ook even los.
Langharige krullenbol Roland kon me evenmin bekoren. Van zijn directe aanpak kan ik af en toe misschien nog wel iets leren, maar de les empathietraining lijkt hij gemist te hebben. Soms vroeg ik me af of ik me van programma vergist had en per ongeluk naar een politieverhoor aan het kijken was. Zoveel directieve vragen, zo weinig warmte, zo weinig ruimte voor de inbreng van de cliënt. Een vrouw met een alcoholprobleem? Simpel op te lossen toch, gewoon tijdens de tweede sessie zeggen dat ze niet meer mag drinken. “We spreken af dat ge een week niet gaat drinken.” De vrouw geeft aan dat dat haar niet zal lukken. “Oké, maar dan denk ik dat het niet nuttig is om af te spreken volgende week want dan gaan we heel fijn praten maar dan gaat er niets veranderen.” Baf. Oké dan. In de plaats van die vrouw zou ik denken: ‘Ik dacht dat ik naar hier kwam om samen een proces aan te gaan, zodat ik geen nood meer voel om mijn emoties weg te drinken? Maar mijn levensverhaal en onderliggende emoties, die lijken er niet toe te doen. Als ik hier al niet gehoord word, dan kan ik beter nog een paar Duvels gaan drinken.’.
Ook Jaak Beckers was weer van de partij. Tja, wat kan ik daar over zeggen? Zijn stijl heeft wat weg van die van Willy vind ik: betweterig en niet afgestemd op de cliënt. Hij lijkt weinig betrokken bij zijn cliënten, vind ik. De mama die haar dochter verloor aan suïcide had ik zoveel meer gegund. En alle cliënten natuurlijk. 

Kwetsbaarheid te bespeuren

Gelukkig was er ook Sarah. Dankzij haar geef ik de gedragstherapie toch nog een beetje krediet. Het kan blijkbaar toch ook mét empathie. Haar stem en gelaatsuitdrukking stralen oprechte betrokkenheid en medeleven uit. Ik voel ze tot in mijn zetel. Ongetwijfeld voelen haar cliënten zich gezien en gehoord, ze voelen dat er iemand om hen geeft. Dat is de basis van elke vorm van psychotherapie, toch? In plaats van moeilijke emoties weg te rationaliseren, zegt ze op een heel meelevende manier: ‘verdriet en ongeluk horen bij het leven’. Oef, mijn verdriet mag er zijn. En als bij uitzondering lijkt zij er niet van uit te gaan dat ze de waarheid in pacht heeft: “Je mag mij tegenspreken, graag he.”. Een verademing.
De Oostendse Catherine, daar ben ik dan weer geen fan van. Ik gaf haar eerst nog wat respijt, maar concludeer nu toch dat ook zij nogal kort door de bocht te werk gaat. Er komt een meisje naar haar die zich schuldig en verdrietig voelt omdat ze een vrouw heeft aangereden. In plaats van empathie te tonen en ruimte te maken voor die – zeer menselijke – emoties, lijkt Catherine niet zo goed om te kunnen met de emoties van haar cliënte. “Ik zie dat je zo emotioneel wordt… Waarom is dat?”, vraagt ze op een koele toon, met een gezicht dat onbegrip lijkt uit te stralen. Al snel zet ze het wondermiddel van de gedragstherapeuten in: EMDR. Voor een snelle en efficiënte aanpak van (enkelvoudig) trauma. Dat neemt Catherine wel heel letterlijk. Een stevige therapeutische relatie? Een veilige plek om naar terug te keren bij overspoeling? Allemaal niet nodig, laten we er meteen in vliegen. (Ja oké, misschien hebben we dat fragment niet te zien gekregen.) Ik ben geen EMDR-fan, maar als het kan werken, prima. Maar wat een onpersoonlijke, afstandelijke aanpak was dit? Op het einde van de vierde aflevering verraste Catherine me  toch nog even in positieve zin door zich ietwat kwetsbaar op te stellen en iets over haar onzekerheid als therapeut te delen.
En dan was er nog kindertherapeut Gert. Ondanks dat ook zijn aanpak me niet helemaal zint, voel ik toch wat sympathie voor zijn persoonlijke stijl. Hij komt wat over als een therapeut die zich aan de regels van de gedragstherapie wil houden en denkt dat dat echt zijn ding is, maar die deep down misschien wel cliëntgerichter is dan hij wil toegeven. Ondanks zijn directiviteit voel ik toch ook een zekere zachtheid in zijn aanwezigheid bij zijn cliënten. In zijn manier van omgaan met Josse vind ik dat hij tekortschoot. Hij sprak Josse aan op het gedrag dat zijn moeder kadert als lastig en probeerde hem ervan te overtuigen dat dat echt moest veranderen. Daarbij was hij partijdig naar de moeder en niet naar de jongen die voor hem zat. Er leek geen ruimte te zijn voor hoe de jongen de situatie beleeft en welke onderliggende emoties zijn gedrag sturen. Wel vind ik het knap dat Gert hier achteraf zelf kritisch op reflecteert: “Ik heb hem proberen te overtuigen dat hij moest veranderen, maar ik denk dat ik in plaats van tegenover hem veel meer naast hem had moeten gaan zitten.” Exact wat ik ook dacht toen ik het fragment zag. Maar ja, ik ben maar een simpele cliëntgerichte therapeut  

Reality check

Ik blijf licht geschokt achter na het zien van de eerste vier afleveringen. Gaat het er echt zo aan toe in sommige therapiekamers? Blijkbaar wel. Meer dan ik denk, vrees ik. Reality check: niet alle therapeuten zijn beter dan ik. Gelukkig is er toch één voordeel aan de keuze van deze therapeuten: mijn zelfvertrouwen heeft een serieuze boost gekregen. (Niet dat ik dat lang kan vasthouden vrees ik, maar goed.) Als ik deze therapeuten bezig zie, denk ik oprecht: ik zou me beter kandidaat stellen voor dit programma, dan krijgen de kijkers toch tenminste een menselijke, empathische therapeut te zien. (Naast Sarah dan).
Ik ben super benieuwd: wat vind jij van het programma en van de deelnemende therapeuten? Heb je het programma gemist maar ben je nu wel heel benieuwd geworden? Je kan alle afleveringen bekijken op vrtnu.

15 Reacties

  1. Lara

    Daar verwoord je het goed, Kim, nagel op de kop 👏 ik zou bij geen van hen graag gaan als cliënt. Ik stem voor jouw deelname aan het volgende seizoen! 😊

    Antwoord
    • Delphine

      Exact mijn gedachten en ik ben dan niet eens therapeutisch geschoold 🙈

      Antwoord
    • Kim

      Dankjewel Lara Ik zou inderdaad ook bij geen van hen graag in therapie gaan. Misschien had ik het artikel meer vanuit die insteek moeten schrijven in plaats van verwijtend naar hen toe. Maar dit is wel heel eerlijk wat er in me omging tijdens het kijken…

      Antwoord
  2. Cindy

    Ben blij met mijn therapeuten en ik sluit me aan met je mening.

    Antwoord
    • Kim

      Fijn dat jij goed terecht bent gekomen Dankjewel voor je reactie.

      Antwoord
  3. Anne

    Dag Kim, ik maakte exact dezelfde bedenkingen als die jij in dit artikel beschrijft! Ik heb zelf best een heftige week achter de rug, de zwaarte van het werk overviel me en ik voelde me tekortschieten naar mijn cliënten wat voor veel twijfel zorgde. Ik heb het programma gisteren bekeken en dacht in mezelf ook ‘enfin misschien doe ik het toch zo slecht nog niet…’. Maar inderdaad waar zijn die andere therapeuten… En Willy please stop met te zeggen dat mensen gewoon moeten stoppen met dingen te voelen of moeten starten met dingen te doen!

    Antwoord
    • Kim

      Fijn om te lezen dat je je in mijn bedenkingen herkent en bedankt om dit te delen, Anne.

      Antwoord
  4. Lucas

    Zalig om te lezen wat ik exact ook denk!
    Ik ben zelf net 27 jaar geworden en ik werk in het JAC. Onze doelgroep is laagdrempelige therapie voor jongeren van 12 – 25 jaar. GRATIS! Wij hebben de mogelijkheid om jongeren 2x per week te zien in crisis. Ik heb zelf een rugzak en heb sociale richtingen gestudeerd, maar geen psychologie of andere. Dat wou ik wel graag, maar was helaas te zwaar. Ik mis zo enorm veel empathie, bekrachtiging, … bij ze allemaal om heel eerlijk te zijn. Ik hoop effectief dat het er op andere plaatsen anders aan toe gaat… maar idd een ego-boostje dat ik op jonge leeftijd echt wel goed bezig ben

    Antwoord
    • Kim

      Dankjewel voor je reactie! Fijn dat je je herkent in wat ik schrijf
      Ik ben van mening dat je studierichting er niet zoveel toe doet, of je nu psychologie gestudeerd hebt of niet… het belangrijkste zit volgens mij in de manier waarop je met je cliënten omgaat, inderdaad met empathie en positieve bekrachtiging.

      Antwoord
  5. Yves Coene

    akkoord met je mening…schandalig soms

    Antwoord
  6. Annelies

    Voor iemand die zich als een empathische en zachte therapeut beschouwt, ben jij wel heel oordelend en kwetsend naar collega’s. Maar ja, zolang je je maar goed voelt bij je jezelf…

    Antwoord
  7. MC

    Ik ben het oneens met je, meestal.
    Behalve wat Gert betreft, misschien. Die sloeg de bal inderdaad duidelijk mis bij dat ene jongetje. Maar nu zie ik het 2de seizoen, en vind ik hem goed bezig.
    En ik ben het met je eens dat Roland afstandelijk is. Hij denkt veel te veel na over zichzelf, en mist spontaniteit. En hij laat de klanten niet uitpraten.
    En Willy, ja, die aanpak vind ik ook heel euh bizar. Ik zou geen therapeut zoals Willy willen, maar dan denk ik dat sommige mensen net nood hebben aan zo’n karakter.
    Catherine vind ik ook heel goed. Terzake, niet sentimenteel. Lijkt aanvankelijk heel koel, maar bewijst met een blik of een opmerking dat ze helemaal mee is. Ik ben fan.
    Sarah (uit St-Martens-Latem toch hee ?) vind ik niet goed, punt. Ze huichelt. Denk maar aan de details in de mail van de moeder, Sarah vroeg er naar en het meisje antwoordde heel gevat dat haar moeder die details toch al gegeven had. En Sarah was even van haar stuk gebracht. Ze is veel te sentimenteel. Gaat niet in op details. Gaat niet naar de diepte.
    En dat is wat Jaak Beckers wel doet.
    Ik vind hem heel goed.
    To the point, beetje hard misschien. Helemaal mijn type therapeut.
    Een wijs man, met bovendien de juiste woordenschat. Dat is zo heel belangrijk. Hij weet op voorhand wat hij moet zeggen, en dat doet dat heel fijnbesnaard.
    Veel therapeuten kunnen niet voldoende goed uitdrukken in woorden, zijn verbaal niet wendbaar genoeg.
    Dat is vreemd, want taal is net hun belangrijkste werktuig.

    Antwoord
  8. weetikhet

    Helemaal gelijk heb je !

    Antwoord
  9. Sofie

    Er zullen inderdaad heel wat dingen nog beter kunnen. Niemand is perfect. En misschien niet altijd de beste reclame voor psychotherapie. Maar afgeven op andere therapeuten/therapeutische kaders/stijlen is evenmin goeie reclame voor psychotherapie. Mag ik hier even pleiten voor meer verdraagzaamheid en minder vingerwijzen? Genoeg onenigheid onder therapeuten lijkt mij… Net zoals cliëntcentered, systeemgericht, psychoanalyse,…. zinvol kan zijn, kan de gedragstherapie ook een erg zinvol kader zijn. Geen idee wat hieronder zit om andere kaders telkens te moeten afbreken.
    Konden er andere kaders meer aan bod komen? Zeker! Zouden die een meer genuanceerd en ruimer beeld geven van psychotherapie in het algemeen? Zeker! Maar gedragstherapie houdt wel wat meer in dan gewoon anders leren denken en doen. Net zoals de andere psychotherapeutische kaders omvat het een grondige onderbouw zijn er verschillende substrekkingen en staat het stil bij verschillende aspecten van therapie (inhoud, relatie, persoonlijkheid, eigen leergeschiedenis,…).
    Het hier zo simplistisch afschilderen als een een therapievorm die enkel op oplossingen gericht is en enkel uit gaat van anders denken en doen doet me vermoeden dat je weinig van gedragstherapie kent. Of enkel de “oppervlakte”. Jammer om er dan zo’n sterk oordeel over te vellen. Zoals we allemaal weten is neutraliteit en de mogelijkheid om de nuances te zien een belangrijke eigenschap van de therapeut. Gelijk welk kader die aandraagt.
    Vriendelijke groeten,
    Sofie

    Antwoord
  10. Warre

    Dag Kim,
    Worden er ook reacties toegelaten die niet helemaal stroken met jouw mening? Ik vind het erg jammer dat sommige psychotherapeuten elkaar niet in hun kracht lijken te kunnen zetten. Onpartijdigheid, objectiviteit, neutraliteit… Belangrijke waarden voor een therapeut…
    Groetjes,
    warre

    Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.